Cây Bụp Giấm – Đặc điểm, công dụng và những lưu ý khi sử dụng

Cây Bụp Giấm (Hibiscus sabdariffa) là vị thuốc quý có nguồn gốc từ Tây Phi. Bụp giấm có tác dụng cải thiện hoạt động của hệ tiêu hóa, giảm huyết áp, trị ho, thanh nhiệt, giải độc, điều hòa glucose huyết,…. Cùng tìm hiểu chi tiết hơn về dược liệu này qua bài viết dưới đây để sử dụng trong cuộc sống hằng ngày.

Giới thiệu chung về Cây Bụp Giấm

Cây Bụp Giấm - Đặc điểm, công dụng và những lưu ý khi sử dụng 6
Giới thiệu chung về Cây Bụp Giấm
  • Tên khác: Lạc thần hoa, đay Nhật
  • Tên khoa học: Hibiscus sabdariffa
  • Họ: Cẩm quỳ (danh pháp khoa học: Malvaceae)

Đặc điểm thực vật

Bụp giấm là cây sống hằng năm, chiều cao từ 1.5 – 2m. Cây phân nhánh ở gốc, thân có màu tím đỏ nhạt, lá nguyên, phiến lá hình trứng và mép có răng cưa nhỏ.

Hoa mọc ở nách lá, không có cuống, màu vàng hồng hoặc đỏ tía. Quả nang, hình trứng.

Bộ phận dùng

Lá, hạt và đài hoa của cây bụp giấm được dùng làm thuốc.

Phân bố

Cây bụp giấm có nguồn gốc ở Tây Phi. Sau này cây được di thực nhiều nơi để trồng làm thực phẩm và làm thuốc.

Thu hái – sơ chế

Thu hái vào tháng 9 – 11 hằng năm. Có thể dùng tươi hoặc phơi/ sấy khô và dùng dần.

Bảo quản

Dễ ẩm mốc, cần bảo quản ở nơi khô thoáng, tránh mối mọt và môi trường ẩm thấp.

Thành phần hóa học

Cây bụp giấm chứa nhiều thành phần hóa học, bao gồm: protein, acid citric, acid tartric, acid malic, acid hibiscus, chloride hibiscus, gossypetin, flavonol glycoside hibiscitrin, anthocyanin, vitamin C, vitamin B2, B1,…

Vị thuốc bụp giấm

Cây Bụp Giấm - Đặc điểm, công dụng và những lưu ý khi sử dụng 7
Vị thuốc bụp giấm

Tính vị

Vị hơi chua, tính mát.

Qui kinh

Qui vào kinh Can và Đại trường.

Tác dụng dược lý

Theo y học hiện đại:

  • Tác dụng cải thiện tình trạng rối loạn lipid máu, đái tháo đường, ung thư và cao huyết áp.
  • Cây bụp giấm có khả năng giảm cholesterol toàn phần, giúp cải thiện tình trạng mỡ trong máu.
  • Tác dụng hạ áp, hạ đường huyết và bảo vệ gan.
  • Có khả năng hạ sốt, an thần, tăng khả năng bài tiết ure của thận, giảm đau,…
  • Dịch chiết Methanol trong dược liệu có khả năng ức chế một số tế bào ung thư ở trực tràng, niêm mạc miệng, bạch cầu, tế bào gan,…
  • Đài hoa của cây bụp giấm có khả năng chống co thắt cơ trơn, làm thư giãn tử cung và có đặc tính kháng khuẩn.
  • Dịch ép từ hạt của cây có khả năng kháng sinh đối với Salmonella typhi, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis,… và một số loại nấm như Trychophyton, Aspergillus và Cryptococcus,…

Theo Đông y:

  • Tác dụng lợi tiểu, lọc máu, kích thích nhu động ruột, kháng khuẩn, lợi mật, giảm huyết áp và nhuận tràng.
  • Cải thiện khả năng tiêu hóa, hỗ trợ điều trị các bệnh về mật, xơ cứng động mạch, một số vấn đề về thần kinh và tim.

Cách dùng – liều lượng

Bụp giấm được dùng trong chế biến món ăn, làm gia vị thay giấm, làm mứt, siro,…

Một số bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc bụp giấm

Cây Bụp Giấm - Đặc điểm, công dụng và những lưu ý khi sử dụng 8
Một số bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc bụp giấm

1. Trà bụp giấm giúp hạ huyết áp, nhuận tràng, lợi tiểu, giải độc, thanh nhiệt và hạ cholesterol

  • Chuẩn bị: 30g hoa bụp giấm hoa khô, 700ml nước.
  • Thực hiện: Đem nguyên liệu rửa sạch và hãm trong 700ml nước sôi. Có thể thêm đường và uống hết trong ngày.

2. Rượu bụp giấm giúp nhuận tràng, kích thích tiêu hóa và lợi mật

  • Chuẩn bị: 600g hoa bụp giấm khô, rượu 40 độ 3 lít, mật ong 150ml.
  • Thực hiện: Đem rửa sạch nguyên liệu, để ráo nước, sau đó ngâm với rượu và mật ong trong khoảng 10 ngày. Mỗi ngày dùng 1 – 2 chén nhỏ trước khi ăn để kích thích tiêu hóa.

3. Bài thuốc từ bụp giấm giảm ngừa ho

  • Chuẩn bị: Hoa bụp giấm tươi và đường
  • Thực hiện: Đem rửa nguyên liệu, sau đó để ráo. Sau đó bỏ vào bình, 1 lớp bụp giấm xen kẽ với 1 lớp đường. Ngâm trong 15 ngày là dùng được. Mỗi ngày dùng khoảng 30ml.

Những điều cần lưu ý khi dùng bài thuốc từ bụp giấm

Cây Bụp Giấm - Đặc điểm, công dụng và những lưu ý khi sử dụng 9
Những điều cần lưu ý khi dùng bài thuốc từ bụp giấm

Một số thông tin cần chú ý khi dùng bụp giấm:

  • Không nên dùng quá 2g/ ngày vì dược liệu có khả năng gây độc.
  • Hoạt chất Anthocyanin trong dược liệu có thể bị phân hủy khi chế biến ở nhiệt độ quá cao. Vì vậy cần chú ý khi chế biến dược liệu này.
  • Chưa có tài liệu chứng minh về độ an toàn của dược liệu đối với phụ nữ mang thai và cho con bú.
  • Bụp giấm làm giảm 62% nồng độ của thuốc Diclofenac trong huyết thanh. Đồng thời làm giảm nồng độ thuốc Acetaminophen, gây giảm tác dụng điều trị. Khi dùng đồng thời, cần thông báo với bác sĩ để được cân chỉnh liều dùng.
  • Hiện nay có nhiều nơi gọi bụp giấm là atiso đỏ. Tuy nhiên công dụng của 2 loại thực vật này không giống nhau. Cần thận trọng khi lựa chọn nguyên liệu, tránh gây ảnh hưởng đến kết quả của quá trình điều trị.

Cách trồng và chăm sóc bụp giấm

Cây Bụp Giấm - Đặc điểm, công dụng và những lưu ý khi sử dụng 10
Cách trồng và chăm sóc bụp giấm

Chuẩn bị dụng cụ trồng và đất trồng

Dụng cụ trồng

Bạn có thể tận dụng bao xi măng, chậu, khay, thùng xốp có sẵn trong nhà hoặc mảnh đất trống trong vườn để trồng cây atiso đỏ. Lưu ý: Dưới đáy khay đục lỗ để thoát nước.

Đất trồng

Cây atisô đỏ thích hợp với điều kiện đất nhiệt trung bình, hàm lượng hữu cơ 5 – 7%, giữ ẩm và thoát nước tốt. Độ pH thích hợp là 6 – 6,5. Ẩm độ đất trong vụ khô cần trên 80%, tuy nhiên nếu ẩm độ đất quá cao và kéo dài trong vụ mưa sẽ dễ gây bệnh chết cây con.

Bạn có thể mua đất sẵn hoặc tiến hành trộn đất với phân bò hoai mục, phân gà, phân trùn quế, vỏ trấu, xơ dừa, than bùn, mùn hữu cơ… Nên bón lót với vôi rồi phơi ải từ 7 – 10 ngày trước trồng để xử lý các mầm bệnh có trong đất.

Chọn giống và trồng cây

Cây atisô đỏ thường được trồng bằng hạt. Hạt giống bạn có thể tìm mua ở các cửa hàng bán hạt giống gần nhà. Khi mua chú ý lựa chọn hạt giống chất lượng, có tỉ lệ nảy mầm cao, không chất bảo quản.

Trước khi gieo nếu thời tiết và đất khô có thể ngâm nước khoảng 2 – 3 tiếng để trưng hạt, giúp nảy mầm tốt hơn.

Gieo thẳng mỗi hốc từ 2 – 3 hạt (mỗi hạt cách nhau 3 – 5cm). Khi cây con mọc cao 20cm, tỉa bớt cây xấu, chỉ để lại một cây tốt (để lại cây có lá xẻ thuỳ nhiều năng suất cao hơn) phủ đất tơi dày 3cm. Sau khi gieo xong tiến hành tưới nước bằng vòi phun nhẹ.

Chăm sóc

Vào mùa khô, ngày tưới nước 2 lần vào lúc sáng sớm và chiều mát cho cây atisô đỏ. Khi bước sang mùa mưa, chú ý tháo nước để tránh tình trạng cây bị ngập úng.

Sau khi trồng khoảng 15 – 20 ngày, tiến hành bón lót đợt 1 bằng phân hữu cơ, phân bò, phân dê, phân trùn quế… Cứ khoảng 20 ngày bón 1 đợt.

Suốt mùa vụ, tiến hành vun xới từ 2 – 3 lần cho cây. Thường xuyên làm cỏ dại để tránh tình trạng cỏ ăn mất chất dinh dưỡng.

Trên đây là những thông tin liên quan đến đặc điểm, công dụng chữa bệnh của Cây Bụp Giấm do baokhuyennong.com đã tổng hợp và chia sẻ đến các bạn. Cây Bụp Giấmi là vị thuốc với nhiều công dụng đối sức khỏe. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có nhiều nghiên cứu về công dụng cũng như tác dụng y học của dược liệu. Do đó, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền trước khi sử dụng. Không nên tự ý sử dụng dược liệu để tránh những rủi ro không mong muốn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *