Atiso Đỏ – Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc

Tại Việt Nam, cây Atiso Đỏ thường được trồng làm cảnh hoặc mọc hoang ở nhiều nơi mà hiếm ai chú ý đến. Trà atiso đỏ không chỉ là nước giải khát thơm ngon với vị chua thanh thanh mà còn giúp chữa cao huyết áp, giảm mỡ máu hay ngăn ngừa lão hóa. Bài viết dưới đây chúng tôi sẽ giới thiệu đến các bạn những đặc điểm, công dụng, cách trồng và chăm sóc cây Atiso Đỏ, cùng theo dõi nhé!

Giới thiệu về Cây Atiso Đỏ

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 10
Giới thiệu về Cây Atiso Đỏ
  • Tên gọi khác: Bụp giấm
  • Tên khoa học: Hibiscus sabdariffa L.
  • Họ: Bông – Malvaceae

Đặc điểm sinh thái

Cây Bụp giấm là cây sống hàng năm, có thể cao khoảng 1.5 – 2 mét, phân nhánh ở gần gốc cây, thân cây màu tím nhạt, bóng. Lá cây thuôn hình trứng, nguyên có răng cưa nhỏ, đều.

Hoa Bụp giấm (Atiso đỏ) mọc đơn độc, ở nách lá, gần như không có cuống. Tràng hoa có màu vàng hồng hoặc tía, đôi khi có màu trắng. Đài hoa hợp, có lông nhỏ, đầu hoa nhọn, đều. Mùa hoa vào tháng 7 – 10.

Quả nang có hình trứng, bên ngoài có một lớp lông thô.

Bộ phận sử dụng dược liệu

Lá, đài hoa và hạt cây Atiso đỏ được sử dụng để làm dược liệu.

Phân bố

Cây Bụp giấm có nguồn gốc ở châu Phi, thường được trồng để lát phần đọt non và đài hoa để làm rau chua ăn kèm.

Hiện tại, Bụp giấm được di thực về nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam để làm dược liệu và thực phẩm.

Thu hái – Sơ chế

Atiso đỏ được thu hái vào khoảng tháng 9 đến tháng 11 hàng năm.

Hái về có thể sử dụng tươi hoặc phơi, sấy khô bảo quản dùng dần. Bông Atiso đỏ phơi khô có thể bảo quản được lâu, sau khi ngâm nước có thể quay trở lại trạng thái ban đầu.

Bảo quản dược liệu

Hoa Bụp giấm khô rất dễ bị ẩm mốc và mối mọt. Do đó, cần bảo quản dược liệu ở nơi khô thoáng, tránh nơi có môi trường ẩm ướt và nhiều côn trùng.

Thành phần hóa học

Các lá đài của cây Atiso đỏ chứa các thành phần hóa học phổ biến như sau:

  • Protein
  • Acid chính tan trong nước như Acid Malic, Acid Citric, Acid Hibiscus và Acid Tartric
  • Chất có tính kháng sinh như Chlorid Hibiscin và Gossypetin.

Hoa Atiso đỏ có chứa các thành phần chính như:

  • Chất màu vàng là Flavonol Glucosid Hibiscitrin
  • Sabdartrin
  • Hibiscetin
  • Gossypitrin

Quả khô có chứa:

  • Chất có tác dụng kháng sinh Anthocyanin
  • Oxalat Ca
  • Gossypetin
  • Vitamin C

Vị thuốc Atiso đỏ

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 11
Vị thuốc Atiso đỏ

Tính vị

Atiso đỏ tính mát, vị hơi chua, có mùi thơm nhẹ.

Quy kinh

Quy vào kinh Đại trường và kinh Can.

Tác dụng dược lý của Atiso đỏ

Theo y học hiện đại:

  • Tác dụng hạ mỡ máu trong 1 – 3 tháng nhờ khả năng làm giảm Cholesterol toàn phần.
  • Tác dụng hạ huyết áp trong 4 – 6 tuần.
  • Tác dụng hạ đường huyết, giảm rối loạn Lipid máu, hỗ trợ điều trị ung thư và huyết áp cao.
  • Bảo vệ gan ở bệnh nhân rối loạn chuyển hóa.
  • Dịch chiết Methanol từ cây Atiso đỏ có thể ức chế một số tế bào ung thư dạ dày, trực tràng, bạch cầu, niêm mạc miệng.
  • Tác dụng an thần, hạ sốt, giảm đau, tăng khả năng bài tiết ure của thận.
  • Hỗ trợ giảm cân, chữa đau dạ dày, phòng ngừa điều trị béo phì.
  • Tăng cường hệ thống miễn dịch.

Theo y học cổ truyền:

  • Nhuận tràng, lợi tiểu, lợi mật.
  • Lọc máu, giảm áp suất tác động lên các mạch máu.
  • Kích thích nhu động ruột, hỗ trợ điều trị rối loạn tiêu hóa.
  • Giảm cân, phòng ngừa và điều trị béo phì.

Cách dùng – Liều lượng

Hoa Atiso đỏ có thể dùng để pha trà, sử dụng thay giấm, làm mứt, chế biến thành si rô, món ăn,…

Liều lượng không quy định, tùy vào nhu cầu sử dụng.

Công dụng của Atiso đỏ

Atiso đỏ có thể nói là dược liệu đa công dụng, không những giúp hỗ trợ điều trị một số bệnh lý mà còn giúp bồi bổ sức khỏe, làm thực phẩm,…

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 12
Công dụng của Atiso đỏ

Tăng cường hệ tiêu hóa, lợi tiểu, cải thiện chức năng mật

Dùng hoa Atiso mỗi ngày sẽ giúp chức năng hệ tiêu hóa của bạn tốt hơn, hỗ trợ điều trị một số bệnh về đường tiêu hóa. Ngoài ra, còn cải thiện chức năng của túi mật và nhuận tràng tốt, đặc biệt là với người già hay bị táo bón. Đây được coi là bài thuốc nhuận tràng tự nhiên, không có tác dụng phụ, rất đáng sử dụng.

Tốt cho chức năng gan

Trong thành phần của Atiso đỏ chứa Cynarin, Silymarin là 2 hoạt chất chống oxy hóa cực kỳ cho lợi cho gan. Một số nhà nghiên cứu còn cho rằng chúng giúp hồi phục chức năng ở người bệnh gan. Dược liệu này có thể được sử dụng như một loại thuốc bổ trợ cho việc điều trị bệnh lý liên quan đến gan trở nên hiệu quả hơn.

Làm đẹp da

Chức năng tiêu hóa và gan ảnh hưởng trực tiếp đến làn da của bạn, chính vì vậy, Atiso đỏ còn giúp làm đẹp da. Với tác dụng thanh nhiệt, giải độc, làm mát gan, khi sử dụng dược liệu này da bạn sẽ tươi sáng, mịn màng và giảm mụn đáng kể.

Ngoài ra, hương vị của Atiso đỏ cũng khiến người dùng thích thú bởi mang đến cảm giác thoải mái, dễ chịu.

Kháng khuẩn

Công dụng này đến từ các thành phần kháng khuẩn có trong Atiso đỏ, giúp bảo vệ bạn trước nhiều vi khuẩn nguy hiểm bao gồm: Escherichia coli, Salmonella typhi, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Corynebacterium pyogenes… Và cả những loại vi nấm như:, Trichophyton, Cryptococcus, Aspergillus…

Điều trị viêm họng

Đài hoa Atiso đỏ có tính kháng sinh, chống cơ thắt cơ trơn nên trị ho, viêm họng hiệu quả. Bạn có thể uống hoặc sử dụng đài hoa để nhai ngậm.

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 13
Điều trị viêm họng

Hạ huyết áp, giảm  sự phát triển của khối u

Tác dụng của đài hoa và lá Atiso đỏ đã được chứng minh trong việc  hạ huyết áp cũng như ngăn cản sự phát triển của khối u trên mèo và  chuột. Đối với mèo, người ta tiêm dịch chiết từ đài hoa, kết quả cho thấy hạ huyết áp của mèo hạ rõ rệt.

Polysaccharide có trong nụ hoa Atiso đỏ là một chất có thể tan trong nước tương tự như pectin polysaccharide. Chất này có tác dụng làm chậm sự phát triển của một khối u sarcoma 180 trên chuột.

Điều này cho thấy, Atiso đỏ rất có triển vọng trong việc điều trị tăng huyết áp cũng như các bệnh ung bướu ở người.

Thanh lọc máu, lợi tiểu, lợi mật

Nước dược liệu hãm từ đài hoa Atiso đỏ chứa acid hữu cơ với công dụng lợi mật, lợi tiểu, thanh lọc máu, kích thích nhu động ruột. Lá của cây cũng có tác dụng an thần, lợi tiểu và làm mát cơ thể. Quả của cây còn chứa Vitamin C chống Scorbut (bệnh do thiếu hụt Vitamin C).

Làm thực phẩm

Ngoài dùng lá Atiso đỏ làm rau ăn thì người ta còn dùng hoa để thay thế giấm, làm mứt hay làm nước giải khát trong mùa hè. Nhiều nơi lên men đài hoa để làm siro, ăn và uống rất ngon. Toàn bộ cây có thể dùng để chế biến rượu vang với màu đỏ đẹp, vị chát, chua dịu, nếu làm đúng điệu sẽ khá giống rượu vang Bordeaux.

Làm nước giải khát

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 14
Làm nước giải khát

Muốn làm nước giải khát, phải chú ý trong khâu thu hoạch vì đài, lá của hoa Atiso đỏ chín rất nhanh. Nên thu hoạch trong vòng 15-20 ngày sau khi hoa ở, lúc hoa còn mềm, chưa nhăn và có màu đỏ sẫm. Rửa đài hoa sạch và ép lấy nước, cho thêm nước lọc và đường để làm thức uống giải khát cho cả gia đình.

Tốt cho tim mạch

Đài hoa chứa các hoạt chất có lợi cho tim mạch, thần kinh, cụ thể giúp hỗ trợ điều trị xơ vữa động mạch, huyết áp cao. Ngoài ra, chúng còn giúp chữa các bệnh liên quan đến mắt và thần kinh.

Các công dụng khác của Atiso đỏ tại nhiều quốc gia trên thế giới

Hai nhà khoa học Rovesti, Griebel công bố thí nghiệm cho rằng loài cây này có tính kháng khuẩn, chữa xơ vữa động mạch và kháng khuẩn đường ruột.

Ở Malaysia, các nhà khoa học cho rằng đài tươi của cây khi ép nước uống cho hàm lượng dinh dưỡng cao, có khả năng phòng ung thư cho con người.

Tại Thái Lan, đài Atiso đỏ phơi khô sử dụng để hỗ trợ điều trị sỏi thận, lợi tiểu, hạt thì bổ dạ dày, còn lá và cành sử dụng để chữa ho. Myanmar sử dụng dược liệu này như thức uống chữa suy nhược cơ thể còn Đài Loan thì dùng hạt để nhuận tràng, lợi tiểu ,bổi bổ.

Cách dùng và bài thuốc Atiso đỏ

Cách sử dụng hoa Atiso đỏ cực kỳ đơn giản, bạn có thể sắc lá, hoa, hạt của cây để uống mỗi ngày. Liều lượng không cố định, tùy thuộc vào nhu cầu của mỗi người nhưng cũng không nên sử dụng quá nhiều dược liệu trong một ngày. Hoa của dược liệu được sử dụng phổ biến nhất với nhiều bài thuốc như làm trà, bài thuốc ngừa ho, nhuận tràng, mát gan,…

Trà Atiso đỏ

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 15
Trà Atiso đỏ

Công dụng của trà là thanh nhiệt giải độc, giảm cân, hạ huyết áp, giảm mỡ máu và hỗ trợ lợi tiểu, nhuận tràng. Cách pha trà:

  • Sử dụng 30g hoa khô hoặc 70g hoa tươi, rửa sạch.
  • Hãm với khoảng 700ml, dùng uống như nước trà và sử dụng trong ngày.
  • Nếu khó uống có thể thêm đường để điều vị.

Bài thuốc phòng chống ho

Lấy một lượng vừa đủ hoa tươi của cây Bụp giấm, rửa sạch và để ráo nước. Chuẩn bị một bình có thể tích thích hợp sau đó xếp hoa vào bình với công thức 1 lớp hoa, 1 lớp đường liên tục. Ngâm trong 15 ngày là có thể sử dụng với liều dùng khoảng 30ml/ngày.

Rượu Atiso đỏ hỗ trợ nhuận tràng, tăng cường tiêu hóa

Bạn sử dụng khoảng 600g đài hoa Bụp giấm khô, rửa sạch và để ráo nước. Sau đó, ngâm với khoảng 150ml mật ong, 3 lít rượu 40 độ trong vòng 10 ngày là có thể sử dụng. Mỗi ngày dùng khoảng 1-2 ly rượu để có tác dụng tốt nhất!

Một số lưu ý khi sử dụng hoa Atiso đỏ

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 16
Một số lưu ý khi sử dụng hoa Atiso đỏ
  • Khi sử dụng Atiso đỏ, không được sử dụng quá 2 g đài hoa khô / người trưởng thành 60 kg mỗi ngày. Điều này có thể gây ngộ độc do quá liều.
  • Nếu sử dụng trà hoa Bụp giấm nên chia ra thành nhiều lần uống trong ngày. Không nên dùng một lần với số lượng lớn.
  • Không được chế biến ở nhiệt độ quá cao. Điều này khiến các hoạt chất có lợi trong Atiso đỏ bị phá hủy và mất tác dụng điều trị bệnh.
  • Phụ nữ có thai và đang cho con bú không được sử dụng. Nhiều nghiên cứu cho biết tác dụng của hoa Atiso đỏ có thể gây bất lợi cho sự phát triển của thai nhi.
  • Thận trọng khi cần sử dụng chung với các loại thuốc khác. Atiso có thể làm giảm nồng độ Diclofenac trong huyết thanh. Với liều dùng Acetminophen (Paracetamol) để hạ sốt, tác dụng tương tự.

Cách trồng và chăm sóc cây Atiso Đỏ

Chuẩn bị dụng cụ trồng và đất trồng

Dụng cụ trồng

Bạn có thể tận dụng bao xi măng, chậu, khay, thùng xốp có sẵn trong nhà hoặc mảnh đất trống trong vườn để trồng cây atiso đỏ. Lưu ý: Dưới đáy khay đục lỗ để thoát nước.

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 17
Cách trồng và chăm sóc cây Atiso Đỏ

Đất trồng

Cây atisô đỏ thích hợp với điều kiện đất nhiệt trung bình, hàm lượng hữu cơ 5 – 7%, giữ ẩm và thoát nước tốt. Độ pH thích hợp là 6 – 6,5. Ẩm độ đất trong vụ khô cần trên 80%, tuy nhiên nếu ẩm độ đất quá cao và kéo dài trong vụ mưa sẽ dễ gây bệnh chết cây con.

Bạn có thể mua đất sẵn hoặc tiến hành trộn đất với phân bò hoai mục, phân gà, phân trùn quế, vỏ trấu, xơ dừa, than bùn, mùn hữu cơ… Nên bón lót với vôi rồi phơi ải từ 7 – 10 ngày trước trồng để xử lý các mầm bệnh có trong đất.

Chọn giống và trồng cây

Cây atisô đỏ thường được trồng bằng hạt. Hạt giống bạn có thể tìm mua ở các cửa hàng bán hạt giống gần nhà. Khi mua chú ý lựa chọn hạt giống chất lượng, có tỉ lệ nảy mầm cao, không chất bảo quản.

Trước khi gieo nếu thời tiết và đất khô có thể ngâm nước khoảng 2 – 3 tiếng để trưng hạt, giúp nảy mầm tốt hơn.

Atiso Đỏ - Đặc điểm, Công dụng, Cách trồng và chăm sóc 18
Cách trồng và chăm sóc cây Atiso Đỏ

Gieo thẳng mỗi hốc từ 2 – 3 hạt (mỗi hạt cách nhau 3 – 5cm). Khi cây con mọc cao 20cm, tỉa bớt cây xấu, chỉ để lại một cây tốt (để lại cây có lá xẻ thuỳ nhiều năng suất cao hơn) phủ đất tơi dày 3cm. Sau khi gieo xong tiến hành tưới nước bằng vòi phun nhẹ.

Chăm sóc

Vào mùa khô, ngày tưới nước 2 lần vào lúc sáng sớm và chiều mát cho cây atisô đỏ. Khi bước sang mùa mưa, chú ý tháo nước để tránh tình trạng cây bị ngập úng.

Sau khi trồng khoảng 15 – 20 ngày, tiến hành bón lót đợt 1 bằng phân hữu cơ, phân bò, phân dê, phân trùn quế… Cứ khoảng 20 ngày bón 1 đợt.

Suốt mùa vụ, tiến hành vun xới từ 2 – 3 lần cho cây. Thường xuyên làm cỏ dại để tránh tình trạng cỏ ăn mất chất dinh dưỡng.

Trên đây là những thông tin liên quan đến đặc điểm, công dụng chữa bệnh, cách trồng và chăm sóc Cây Atiso Đỏ do baokhuyennong.com đã tổng hợp và chia sẻ đến các bạn. Atiso đỏ có nhiều tác dụng hữu ích tuy nhiên hiệu quả phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, bệnh lý và độ tuổi của người sử dụng. Do đó, nếu cần sử dụng dược liệu bổ sung, vui lòng trao đổi với thầy thuốc hoặc người có chuyên môn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *